Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Varia

2. Derny [6 dec 2019]

Dit verhaal gaat over e-bikes, maar waarom staat er dan de titel 'Dernys' boven? De reden is simpel: dernys en e-bikes hebben iets met elkaar te maken. Uh, wat is een derny? Een derny is lichte motorfiets die in 1938 door Roger Derny op de markt werd gebracht. Deze motorfietsen hadden een motor met een cilinderinhoud van 100 tot 200 cc, een beetje grote bromfiets dus. De derny is zo'n begrip geworden dat de naam van de bedenker een eigennaam werd. De derny kon zo'n begrip worden, omdat deze motorfiets decennia lang werd gebruikt als gangmaakmotor in de wielrennerij. We hebben het dan over stayeren. Een man op een derny, ook wel de gangmaker genoemd, wordt gevolgd door een wielrenner; samen vormen ze een koppel. De man op de derny moet meetrappen, waardoor het overeenkomt met een fiets met trapondersteuning, een soort e-bike avant la lettre dus. Verder is een gewone wedstrijd tussen een aantal koppels. Deze tak van sport heeft sterk aan betekenis ingeboet. Een variant vinden we in het hedendaagse wielrennen nog terug in het keirin.

Een originele derby Achter de derby

Een andere variant is stayeren achter zware motoren. Ooit ook al een gewaardeerd onderdeel van het baanwielrennen. Hierbij hebben de motoren een cilinderinhoud in de orde van 1000 cc. Met de zware motoren haalden de wielrenners gemiddelde snelheden van wel zestig kilometer per uur, waarbij topsnelheden tussen de zeventig en tachtig kilometer per uur tot de mogelijkheden behoren. Bij deze vorm van stayeren staat de bestuurder van de motor om de achter hem rijdende wielrenner zo vel mogelijk uit de wind te houden. Het spektakel werd in het verleden nog verhoogd, doordat de motoren zonder knalpot reden, de vlammen uit de uitlaat sloegen en na een uurtje de wielerbaan was gehuld ik een dikke, blauwe walm van uitlaatgassen. Nu rijden de motoren op milieuvriendelijke brandstof.

Achter de grote motoren

Wat heeft dat nu allemaal met een e-bike te maken? Wie goed op mensen let, die zich voortbewegen op een e-bike, zal het antwoord snel vinden. Veel gebruikers van een e-bike rijden met (te) hoge snelheid en veel ondersteuning. Dat laatste maakt een onnatuurlijke indruk: zo hard rijden en zo langzaam trappen? Dat moet wel een e-bike zijn! Maar dat niet alleen: het lijkt ook sprekend op een ouderwetse derny zoals vroeger bij het wielrennen. En ja, tenslotte was een derny ook een fiets met trapondersteuning.

BUDA

Foto's Houdt De Ketting Strak (bestaat echt!), ANP en Stayersport Alkmaar.

Links LINKS

FIETS: 'Dampende wolken achter de derny'

De Gelderlander: 'Het stayeren heeft zichzelf vermoord'