Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Verloren sporen/2

Waar ging het ook al weer om? Het Utrechtse Centraal Station kent 14 sporen die grenzen aan perrons: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 14, 15, 18 en 19. Er zijn twee sporen, 10 en 13, die niet grenzen aan een perron. Merkwaardig is 16/17. Hier ligt maar één rails, maar we hebben twee nummers nodig om van spoor/perron 15 naar spoor/perron 18 te komen. Nog vreemder is spoor 6. Dit bestaat in werkelijkheid niet. We hebben het zelf bedacht, omdat van spoor/perron 5 naar spoor/perron 7 te kunnen tellen. Ons hypothetische spoor 6 ligt dus onder een perron! Voor meer zie Verloren sporen.

Sporen en perrons
Sporen zijn wit en perrons zijn grijs aangegeven.
De sporen zijn weergegeven kijkend naar het zuiden.
Zie de merkwaardige toestand bij 6 en 16/17.

Een trouwe lezer, F. Bogman uit Utrecht, gaf ons een mogelijk verklaring voor het ontbrekende spoor 6 en het brede perron: hier zou vroeger mogelijk een zogeheten zakspoor gelegen kunnen hebben. Een zakspoor is een in het perron doorlopend kopspoor. En wij dachten in 2009 een bewijs gevonden te hebben. In ons onvolprezen naslagwerk 'Wie Wat Waar' staat in de uitgave van 1973 zo waar een afbeelding van het verloren spoor. Navraag bij ingewijden leerde echter dat hier waarschinlijk om een foto van Den Haag Hollands Spoor gaat.

Verloren spoor op Utrecht CS
Maar wat dan met spoor 6 in Utrecht? Wichor gaf ons de volgende uitleg: 'Het oude spoor 6 was een klein kopspoortje. Hier werd de wisselloc voor de treinen uit Rotterdam die doorgingen naar Groningen geplaatst. Het was dus geen zakspoor, maar een kort zijspoortje zoals in Zwolle nog bij spoor 4 is.' Daar houden we het dan maar op.

En dan nog over de nummering. De uitleg van de Nederlandse Spoorwegen is: 'Alle rails die op Utrecht Centraal liggen hebben een nummer. Dit is noodzakelijk voor de Verkeersleiding die verantwoordelijk is voor de 'sporenbehandeling'. In het verleden was spoor 6 ook een rails, maar dit is later dichtgemaakt. Voor de rails met de nummers 16 en 17 geldt dat buiten de perronoverkapping deze rails zich in tweeën splitst, daarom bestaat deze uit twee nummers.'

Bij nadere bestudering lijkt dit te kloppen (zie linkerfoto). Maar er viel ons nog iets op. Spoor 15 vertakt zich ook! Nu begrijpen we het toch niet meer. Spoor 15 langs het perron zou dan, volgens dezelfde uitleg als die we van de Spoorwegen kregen, ontstaan zijn uit de rails met de nummer 15 en 16. Vervolgens komen dan de railsen 17 en 18 (was 16 en 17). Het volgende spoor ligt weer langs een perron en dat wordt dus 19 (was 18). We laten het maar zo.

Spoor 15 (en 16?)Spoor 15 (en 16?)
Links: inderdaad, er is een vertakking. Zie het spoor in het midden dat zich vertakt. Dat zouden dus de sporen 16 en 17 moeten zijn. Rechts: spoor 15 vertakt zich ook!? Spoor 15 is het meest linkse spoor.

Aan de zuidzijde van Utrecht Centraal
Aan de zuidzijde van Utrecht Centraal ziet het er nog wel overzichtelijk uit met die 18 (19?) sporen. Aan de noorzijde is het echter een wirwar van rails.

Nog even over het zakspoor. De onvolprezen website van Nico Spilt vertelt ons alles en meer over treinen en sporen. Zo lazen we daar over het zakspoor: 'Een zakspoor is een in het perron doorlopend kopspoor. Deze term is afgeleid van het Franse 'cul de sac': doodlopende weg. 'Gare en cul de sac' betekent kopstation. In het Duits wordt een Kopfbahnhof ook wel 'Sackbahnhof' genoemd. Zakspoor klinkt misschien wat plat, maar in het Antwerpense dialect gaat men nog een stapje verder: daar noemt men een doodlopend spoor een 'kutzak'.'