Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Eendragt maakt magt

Het begin van het Nederland zoals wij dat nu kennen, lag in 1568. Immers 1568 was het jaar van het begin van de Tachtigjarige Oorlog, die beschouwd kan worden als de onafhankelijkheidsstrijd van Nederland. Dit leidde tot een voor die tijd unieke staatsvorm: een republiek. Toch zitten we nu met een monarchistisch bestel. De koning van Spanje werd ooit afgezworen, maar nu zitten we met de koningin van Nederland.

Een wonderlijke samenloop van omstandigheden

De geschiedenis van de onafhankelijkheid begon bij een van die merkwaardigheden in de geschiedenis waarop de geschiedenis patent heeft. René van Chalon, bij zijn geboorte René van Nassau geheten, werd in 1518 in Breda geboren als zoon van graaf Hendrik III van Nassau, hoofd van de Bredase Nassaus, en Claude van Chalon. Hij erfde in 1530 van zijn kinderloos gestorven oom Philibert van Chalon onder andere het prinsdom Orange (Oranje). René van Chalon diende vanaf 1537 als bevelhebber in het leger van keizer Karel V. In 1538 erfde hij van zijn vader diens Nederlandse en Duitse bezittingen en werd hij lid van de Raad van State. In 1540 werd hij ridder in de Orde van het Gulden Vlies. In 1541 werd hij stadhouder van Holland, Zeeland, Utrecht en Franche-Comté. In de jaren 1542-1543 maakte hij zich verdienstelijk in de Habsburgse strijd om het hertogdom Gelre. Na het Verdrag van Venlo, waarbij Gelre aan de Habsburgers werd afgestaan, werd René ook tot stadhouder van Gelre benoemd.

In de zomer van 1544 nam René van Chalon deel aan de inval van de keizerlijke troepen in Noord-Frankrijk. Tijdens het beleg van Saint-Dizier in de Champagne, op 17 juli 1544, werd hij getroffen door een kanonskogel. Hij stierf de volgende dag aan zijn verwondingen. Volgens de overlevering zou koning Karel V niet van zijn zijde zijn geweken. René had tijdens een eerdere veldslag in 1538 besloten om in een veldtestament zijn neef Willem van Dillenburg, zoon van zijn oom Willem de Rijke, tot zijn enige erfgenaam te benoemen. Deze Willem werd daardoor tevens prins van Oranje, Willem van Oranje dus. Rene van Châlon had ook nog een bastaardzoon, Palamedes (1540-1600), maar benoemde deze niet als zijn erfgenaam. Willem was, toen Rene van Chalon stierf, 11 jaar. Keizer Karel V bepaalde dat Willem de erfenis alleen mocht aanvaarden, als hij katholiek opgevoed zou worden aan het keizerlijke hof te Brussel.

De aanvaarding van de erfenis betekende bovendien dat er een verbintenis tussen Nassau en Oranje tot stand kwam. En zo ontstond de kiem van het huis Oranje-Nassau waar Nederland nog steeds aan verbonden is. Het was deze katholiek opgevoede maar uit een protestants Duits adellijk geslacht afkomstige Willem van Oranje die 25 jaar later aan de wieg van de Nederlandse natie zou staan. Een wonderlijke ontwikkeling die weinigen op dat moment zullen hebben bevroed.

Eendragt maakt magt/2