Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

De nummering van snelwegen

Nu we toch met auto's en wegen bezig zijn, doen we meteen maar even de nummering van de autosnelwegen erbij. De huidige nummering met de A-numers dateert uit de jaren zeventig. Volgens de ANWB is voor de nummering uitgegaan van het Rijkswegenplan 1982. Dit plan bevatte alle bestaande en nog te realiseren wegen. De nummering in dit plan heeft als uitgangspunt gediend. Vraag niet waarom. Ongetwijfeld een voorbeeld van het Primo Levi effect. De ANWB zegt hierover: 'Hierdoor zijn hiaten in de nummering ontstaan, omdat er ook hiaten waren in de administratieve nummering als gevolg van in eerdere rijkswegenplannen opgenomen wegen, die in latere rijkswegenplannen weer geschrapt zijn.' We zien hier al de contouren verschijnen van de soms merkwaardige nummering van de autosnelwegen in Nederland. Zo dateert het eerste rijkswegenplan al uit 1928. Zo'n rijkswegenplan is daarna een aantal malen verschenen. Wegen erbij, wegen eraf, zo is het gegaan. En zo zijn de 'hiaten in de administratieve nummering' ontstaan.

Uitgangspunt bij de invoering van de nummering was dus het Rijkswegenplan 1928. bij de nummering van de Nederlandse (rijks)wegen is dat de nummers 1 tot en met 99 gereserveerd zijn voor de wegen van het hoofdwegennet. Dit zijn de zogenaamde rijkswegen. Een rijksweg is overigens niet per definitie een autosnelweg. De nummers 100 tot en met 174 zijn reservenummers voor deze categorie. De nummers 174 tot en met 400 dienen voor de provinciale wegen. De nummers 401 tot en met 999 kunnen nog gebruikt worden voor lokale provinciale wegen.
We beginnen. Ooit, heel lang geleden is de nummering begonnen met de wegen bij Amsterdam. Geplande wegen wel te verstaan. Het idee was om wegen vanuit Amsterdam naar alle delen van het land aan te leggen; negen zouden er komen. Al deze wegen moesten aansluiten op een ringweg: nummer 10.

Een blik op de kaart leert dat het bijna helemaal klopt. De ringweg is de A10. Het is niet helemaal zo geworden. De A6 komt uit het noorden door de Flevopolder en sluit bij Muiden aan op A1. De A9 sluit ook niet aan op de A10. De A9 begint bij Abcoude en loopt ten zuiden en ten westen van Amsterdam naar Noord-Holland. Van de aansluitende wegen ontbreekt tegenwoordig alleen nog de A3. Dit is dus een voorbeeld van een 'administratief hiaat'. Ooit gepland deze A3, maar nooit gerealiseerd. Het enige was er van geworden is, is een stukje tussen Papendrecht en Dordrecht, de N3. En de A5, een minuscuul stukje snelweg van nog geen 8 km tussen, is pas onlangs geopend.

Waar zijn alle A's gebleven?

Overzicht van de autosnelwegen in Nederland

De eerste autosnelweg in Nederland

 

Op 1 april 1954 werd in Nederland de eerste autosnelweg in gebruik genomen. Het was Rijksweg nummer 2 tussen Amsterdam en Utrecht. Deze weg had toen gescheiden rijbanen van elk 7,25 meter breedover een lengte van 32 kilometer en er zijn nergens gelijkvloerse kruisingen. De aanleg van de weg had 50 miljoen gulden gekost. Voor de bouw van de brug in de snelweg over de Amstel bij Amsterdam - de Utrechtse brug - was een bedrag van 4 miljoen gulden nodig. Het verkeer tussen Amsterdam en Utrecht hoefde zich nu niet meer over de beruchte 'weg der duizend bochten' langs de Vecht te wringen, die door 9 dorpen voerde en 126 bochten, 27 kruispunten en 78 driesprongen telde.

Bron: Ministerie van Verkeer en Waterstaat.