Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Gymnopédie

Er is (en wordt) heel wat afgefilosofeerd over de betekenis van het woord 'gymnopédie' en over hoe Satie tot het gebruik van dit woord is gekomen. Wij zullen ons niet mengen in deze discussie, maar u alleen de op dit moment meest gangbare opvattingen presenteren. Strikt genomen is de oorsprong van het woord gymnopédie Grieks. Gymnopaedia was de belangrijkste dans van de Lacedaemonians. De dans werd jaarlijks uitgevoerd op de agora in Griekse stad uit de oudheid, Sparta. Mogelijk was het enigszins te vergelijken met hedendaagse gymnastiek. Leteerlijk betekent 'Gymno' naakt en 'pedie' verwijst naar paidion wat klein kind betekent.

Satie was een regelmatig bezoeker van het artistieke en literaire Parijse café Chat Noir. Satie schijnt zich daar aangekondigd te hebben als gymnopédiste, omdat hij niet als componist door het leven wilde gaan. Het is echter niet bekend waarom. Het kan ook zijn dat Satie het woord ontleend heeft aan het gedicht van Latour. Het is merkwaardig dat in het gedicht naast het woord gymnopédie ook het woord sarabande voorkomt.

~
Oblique et coupant l'ombre
un torrent éclatant
Ruisselait en flots d'or sur la dalle polie,
Où les atomes d'ambre au feu se miroitant,
Mêlaient leur sarabande à la gymnopedie

~

Sarabande is eveneens door Satie gebruikt als aanduiding voor een aantal pianostukken. Dit heeft sommigen er toe gebracht om te veronderstellen dat Latour de woorden juist had ontleend aan Satie.
Een ander verklaring kan zijn dat Satie het woord gymnopédie gewoon uit een woordenboek heeft overgenomen. In sommige wordt het woord gymnopédie omschreven als een dans vergezeld van zang die wordt uitgevoerd oor naakte Spartaanse meisjes. Hoe dan ook, het woord heeft een mysterieuze klank en dat zal Satie ongetwijfeld hebben aangesproken.