Het onderzoek naar geboorteadvertenties (en bestekbakken)

Geboorteadvertenties

Een lezer wees ons op een vreemd fenomeen. Deze lezer leest op zaterdag de NRC (waarom alleen op zaterdag is ons niet bekend); met belangstelling neemt hij kennis van de familieberichten (vraag ons niet waarom; wij dorsten het niet te vragen). Het leek hem op te vallen dat bij de huwelijksaankondigingen meestal eerst de vrouw en daarna de naam van de vrouw werd genoemd. Graag zou hij financiële ondersteuning krijgen om zijn onderzoek uit te breiden. Hetgeen wij helaas niet konden honoreren. Het zette ons echter wel aan het denken. Een klein onderzoek bewees in ieder geval het gelijk van deze lezer.

Maar er viel ons nog iets anders op: in de categorie geboorteaankondigingen was de zaak veel meer in evenwicht. Blijkbaar vindt er tussen huwelijk en geboorte van het kind een soort herdefinitie van de rolverwisseling tussen de echtgenoten plaats. Een verklaring van deze fenomenen vergt natuurlijk een sociologisch onderzoek. Zonder de resultaten van dergelijk onderzoek wagen we toch enige opmerkingen te maken. De huwelijksaankondigingen getuigen mogelijk van een beleefdheidsritueel: vrouwen eerst. Maar de duidelijk andere verdeling bij de geboorteaankondigingen blijft merkwaardig; de vrouw doet bij de geboorte toch het meeste werk. Of fungeert de man nu opeens als hoofd van het gezin?

Wij vroegen de website 'Moderne Manieren volgens Beatrijs Ritsema' ( ) om advies. Zij antwoordde ons: 'Vroeger luidde de regel: "Eerst de naam van de man, dan de naam van de vrouw", zowel bij huwelijks- als bij geboorteaankondigingen. De reden hiervoor was inderdaad dat de man het hoofd van het gezin was. De vrouw kreeg ook verplicht de achternaam van haar man, trouwde dus in zijn familie en was ondergeschikt aan haar man, onder andere op het gebied van financiën. Tegenwoordig kan de vrouw haar eigen naam blijven voeren binnen het huwelijk en zijn huwelijkspartners op alle gebieden gelijkwaardig aan elkaar. Er is dus geen reden meer om de man als eerste (en belangrijkste) te noemen in een aankondiging. Toch worden echtparen nog steeds doorgaans aangeschreven als 'De heer en mevrouw Huppeldepup' of als 'De heer Smit en mevrouw Jansen'. Een kwestie van ingesleten traditie. Maar het kan dus ook andersom. Het staat iedereen vrij om zijn eigen voorkeursvolgorde aan te houden. Mijn observaties liggen trouwens anders. Ik zie bij huwelijksaankondigingen vaker de volgorde man, vrouw en bij geboorteaankondigingen vaker vrouw, man. Maar dat kan toeval zijn. Hoe dan ook, iedereen mag het zelf beslissen.' Helaas: onze vraag werd hiermee niet beantwoord.

Bestekbakken

Onze redactie heeft zelf ook vaak dit soort vreemde vragen voelen opborrelen. Zo vroegen we ons op een regenachtige middag eens af hoe het bestek in de bestekbak zou zijn geordend. Iedereen had wel een opinie. Maar zo werkt het niet: eerst de feiten. En dus deden we een veldonderzoek. We vroegen honderd mensen naar de indeling van hun bestekbak. Zo kunnen we hier de resultaten van een bestekladenonderzoek presenteren. Het ging er dus om af hoe het bestek - vork, mes, lepel - in de bestekbak zou zijn geordend. Er zijn theoretisch zes mogelijkheden [3! (lees 3 faculteit) Bij twijfel pak uw wiskundeboek van de middelbare school (of het boek van een van uw kinderen) of raadpleeg internet; voor de ouderen: de bibliotheek]. Het onderzoek leerde dat de bestekbak zeker niet willekeurig wordt gebruikt. Er is een duidelijke voorkeur om met de lepels (links) te beginnen. Wie het begrijpt mag het zeggen. Het lijkt ons dat de juiste volgorde (van links naar rechts) vork mes lepel zou moeten zijn, maar daar dachten maar weinig mensen zo over. Een verdere uitleg hebben we kunnen niet bedenken. Proefpersonen verklaarden desgevraagd dat de volgorde 'altijd zo was geweest' of dat 'mijn man (vrouw) heeft dat zo gedaan'.

Update

Een lezer uit Bilthoven liet ons het volgende weten:

'Met interesse las ik op uw website 'Voortschrijdende Inzichten' over het onderzoek betreffende de indeling van bestekbakken. Helaas is de indeling zoals wij die hier thuis hanteren niet meegenomen en het onderzoek komt ons dus als wat beperkt over. Graag maak ik u daarom deelgenoot van hoe e.e.a. bij ons is georganiseerd.

Ons bestek bevat zowel grote als kleine exemplaren van messen, vorken en lepels.
Deze zijn als volgt gerangschikt in de bestekbak:
Links: grote vorken en messen
Midden: grote en kleine lepels
Rechts: kleine vorken en messen

Deze indeling houdt reeds gedurende ons huwelijk van inmiddels 33 jaar stand en kan daarom als zeer praktisch worden gekenmerkt.'