A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Jawa Motorrijwiel van Tsjechische origine. De naam Jawa is een afkorting van Janecek-Wanderer. Janecek was een ingenieur die in 1923 het motormerk Wanderer overnam. Eigenlijk zou de schrijfwijze JaWa correcter zijn geweest.
Jawa
is een motormerk dat bij grote delen van de mensheid nog warme gevoelens
oproept. Prachtige tweetaktmotoren die in racerij in de jaren vijftig en
zestig een vooraanstaande rol speelden. Hieruit kwam ook een merkwaardigheid
bij het schakelen voort. Veel modellen waren voorzien met een voetschakeling;
de koppeling kon met de hand worden bediend. Tot zover niets bijzonders.
Maar de voetschakeling had een automatische koppeling. Daardoor kon desgewenst
zonder te ontkopppelen geschakeld worden. Dat ging dus lekker snel. En het
was natuurlijk een tweetakt; het pruttelde dus lekker en gaf bij gelegenheid
ook mooie rookconcerten. Aantrekkelijk was ook de vriendelijke prijs van
de Jawa. De jaren zeventig gaven echter een teruggang te zien: wie wilde
nu op zo'n goedkoop geval van communistische origine gezien worden? Liever
een BMW of zo'n snelle Japanner.
Aardig is het verhaal van de Nederlandse motorrijder die met een Jawa Californian aan de Tsjechische grens verscheen. Het was in de jaren zeventig en dus nog in de tijd van het IJzeren gordijn. De motor kreeg erg veel bekijks van de douaneambtenaren. Naar later bleek, omdat dit model alleen voor de export werd gemaakt. Het was aangepast aan de moderne smaak van de veeleisende westerling, lees kapitalist. Zulke motoren reden er dus niet in Tsjechoslowakije. En dan kwam dus hier aan de grens een verfoeide imperialist op dit technische hoogstandje van het communistische systeem. Allemaal heel bijzonder dus. De wachtttijd aan de grens werd er overigens niet door bekort. Die bedroeg de destijds gebruikelijke twee tot drie uur.
Een Jawa Californian in het wild. Het hier afgebeelde exemplaar had een
350 cc motor (er bestond ook een 250 cc uitvoering), was (uiteraard) een
tweetakt en had een topsnelheid van 130 km/uur. De motor had veel onhebbelijkheden.
Een ervan was het gemakkelijke verlies van de knaldempers uit de uitlaat.
De Jawa heeft ook de postzegel gehaald. Het gaat om een serie van drie postzegels
uit Tsjechoslowakije uit 1975. De zegel van 20 heller toont een CZ uit 1951,
van 40 heller een Jawa 250 uit 1945 (hier afgebeeld) en van 60 heller een
Jawa 175 uit 1935.