Op, in, aan: waar woont u?
Waar woont u? Een simpele vraag, zo zult u zeggen. Natuurlijk is het simpel, maar er kan wel een addertje onder het gras zitten. Het addertje is namelijk het voorzetsel. Want welke voorzetsel gebruiken we? Stel de Ligusterstraat is de straat waar u woont. Uw antwoord zal dan zijn: 'Ik woon in de Ligusterstraat'. Het gepaste voorzetsel is dus 'in'. Maar wat nu als het om de Nachtegaallaan gaat? Dan is het antwoord: 'Ik woon aan de Nachtegaallaan'. Ook kan: 'Ik woon in de Nachtegaallaan'. Op de Nachtegaallaan? Maar nu voor de Strandweg. Niemand zegt: 'Ik woon in de Strandweg'. Je zou kunnen zeggen : 'Aan de Strandweg' of 'Op de Standweg'. En Elzenhof dan? Je woont er niet in; ook hier dan maar aan of in? Maar wat met de Boomdijk? Op de Boomdijk? Aan de Boomdijk? En wat met het Looierspad? Woon je aan het Looierspad? En zoiets als het Thorbeckeplein? Meestal woon je aan een plein.
Nu zijn deze problemen nog niets vergeleken met de problemen die kunnen ontstaan met straatnamen in moderne woonwijken. Van alles is er in de loop der jaren bedacht: erf, hof, dreef, camp, hoeve, veld, veste, weide, schans, gaarde, haven, wal, en ga zo maar door. Dus waar zetelt de redactie van Voortschrijdende Inzichten: aan de Bovencamp, in de Bovencamp, op de Bovencamp? De keuze zal toch vaak op in en aan vallen. Maar het kon nog moeilijker, want de laatste jaren is een geheel nieuw verschijnsel opgekomen. Het zelfstandig naamwoord is tot straatnaam verheven. Nu zijn alle remmen los gegaan, want een straatnaam kan nu alles zijn; met alle problemen van dien. Maar, zult u tegenwerpen, dan kon vroeger toch ook al? Ja en nee, alleen kwam er dan nog straat, laan of anderszins achter.
Het gebruik van zelfstandige naamwoorden als volledige straatnaam leidt tot ongelukken. Wij geven enkele voorbeelden. Hellevoetsluis heeft een Stratosfeer. Leuk, dus u woont in de Stratosfeer, of toch liever aan de Stratosfeer. De gemeente Ouder-Amstel biedt ons Scholekster aan: u woont in de Scholekster? Utrecht verblijdt ons met Schemering en met Luwte, Veenendaal met Schietboom, Wierden met Schietspoel, Zaanstad met Soldaatje en ook met Schiermonnikoog, Woerden met Sloep. Houten zadelt ons op met Pronkmos (en Granietsteen), Zeewolde met Speenkruid, Oss met Kwikriem en Laagkar. Dit rijtje is moeiteloos aan te vullen met tientallen, nee honderden soortgelijke voorbeelden. Wat heeft deze mensen die dit alles bedacht hebben, toch bezield?
Nu namen van personen om de een of andere niet meer tot straatnaam verheven
mogen worden, de vruchten en bomen te gewoon zijn geworden, moest iets moois
bedacht worden. En dat hebben we geweten en zo zitten we dan met de gebakken
peren: worstelen met aan, in of op. Meer gebruiken we namelijk niet in het
Nederlands. 