Een ernstig geval van industriële overlast

De gebeurtenissen bij de DEMKA-staalfabrieken in Utrecht rond 1970

Er is de laatste jaren veel ophef over de slechte luchtkwaliteit in Nederland. Vooral in steden laat de luchtkwaliteit sterk te wensen over. De niveaus van fijn stof en stikstofdioxide in de lucht blijken niet te voldoen aan de Europese normen. Maar hoe was dat vroeger eigenlijk?

Aan de hand van het voorbeeld van de staalfabriek Demka in Utrecht zal een beeld worden geschetst van de ernstige overlast en luchtverontreiniging zoals die zich een halve eeuw geleden kon voordoen. De kranten hebben de afgelopen jaren regelmatig aandacht besteed aan de slechte luchtkwaliteit in Nederland. Er zit teveel stikstofdioxide (NO2) en fijn stof (PM10) in de lucht. Zo veel dat op veel plaatsen niet wordt voldaan aan de Europese normen voor de luchtkwaliteit. Vooral de stedelijke luchtkwaliteit laat nogal te wensen over. Het verkeer wordt gezien als een van de grootste boosdoeners. De berichten over de slechte luchtkwaliteit kwamen voor velen als een verrassing. Immers, luchtverontreiniging: was dat geen probleem van lang geleden? Dat was toch al lang opgelost? ‘Ja vroeger, toen was er pas luchtverontreiniging!’, is een populaire gedachte. Maar is dat wel zo?

Wie op zoek gaat naar getalsmatige informatie over luchtverontreiniging in het verleden, komt bedrogen uit. De kwantitatieve informatie is fragmentarisch en uiteindelijk blijkt het nog helemaal niet zo gemakkelijk om iets te zeggen over hoe 'erg' het vroeger was. Een voorbeeld is de situatie in de jaren zestig van de vorige eeuw bij de Demka-staalfabrieken in Utrecht. Dit was destijds een belangrijke veroorzaker van overlast in de omgeving van de fabriek. Er was ook veel ophef over in de pers, er waren actiegroepen actief en het leidde zelfs tot vragen in de Tweede Kamer. De toestand was zo ernstig dat er jarenlang metingen van luchtverontreiniging bij de fabriek zijn gedaan. Een poging tot reconstructie van een ernstig geval van industriële overlast.

Zie ook onderstaand filmfragment over de DEMKA.

The player will show in this paragraph

Het filmfragment is afkomstig van het Utrechts Archief.

Lees het begin: 'De geschiedenis van de DEMKA in vogelvlucht'

Download het gehele verhaal 'Een ernstig geval van industriële overlast' [opent nieuw venster naar pdf-bestand, 1,2 MB]

Zie ook 1983: Sluiting Demka staalfabrieken bij het Utrechts Archief