Normen en waarden: een vrolijk landschap
Verkeer zou kunnen worden opgevat als een hinderlijk maar noodzakelijk maatschappelijk verschijnsel. Het geeft aanleiding tot ergernis, files, maar is blijkbaar omisbaar voor het goed functioneren van onze maatschappij. Mensen met een vooruitziende blijk hebben reeds lang geleden verkeersregels bedacht. Niet om zaken ingewikkelder te maken, maar om met behulp van een aantal eenvoudige afspraken te zorgen dat alles zonder al te veel problemen verloopt.
Uitingen van dit ordelijke denkproces zijn onder andere verkeersborden en verkeerslichten. Maar ja, die worden tegenwoordig beschouwd als een volstrekt achterhaald verschijnsel. Velen menen dat verkeersregels suggesties, aanwijzingen zijn en gedragen zich er dan ook naar. Zo is een stoplicht dat op oranje springt vaak een uitnodiging om flink gas te geven en voort te gaan, voordat de kruisende verkeersstroom de doorgang verspert. Borden en lichten zijn in deze context verworden tot onderdelen van de maatschappelijke ruimte waarbij de kleuren tot niets anders dienen dan om onze omgeving tot een vrolijk gekleurd landschap te maken.
Nederland schijnt volgens enquetes in een permanente staat van ergernis
te verkeren. Ergernis over hondenpoep, onbeschoft gedrag, maar verrassenderwijs
ook over mensen die zich niet aan de verkeersregels houden. Hier doet zich
nu een interessant sociaalpsyschologisch verschijnsel voor. Nederland staat
onder leiding van een calvinistische dominee uit Zeeland die elke minuut
het woord respect in de mond neemt (
Het
scheve wereldbeeld/Respect) en 'zo gaan we niet elkaar met om' tot zijn
lijfspreuk heeft gemaakt. Maar ja, zo gaan we dus wel met elkaar om. En
als mensen er met elkaar over praten, spreekt een ieder er schande van,
moet er harder worden opgetreden en nog meer van dat soort gemeenplaatsen.
Het is louter toeval dat we niemand kennen die dergelijk verwerpelijk verkeersgedrag
vertoont en zelf zijn we het zeker niet. Het zijn altijd anonieme hufters
die blijkbaar op een voor ons geheime plaats gehuisvest zijn. Toch is dat
merkwaardig, want het aantal boetes voor bijvoorbeeld door rood licht rijden,
laat al jaren een stijging zien.
Ach, u kent misschien het raadseltje van het verjaardagspartijtje? U komt op een verjaardagsfeestje. Er zijn 20 mensen aanwezig. Hoe groot is de kans dat er twee mensen aanwezig zijn met dezelfde geboortedatum? De meeste mensen denken dat die kans 'erg klein' is. Met 'erg klein' bedoelen ze minder dan 1%, misschien wel 0. In werkelijkheid is die kans 41%. En zo zal het ook wel zijn met die hufterige verkeersdeelnemers die niemand kent. Integendeel, ze zijn onder ons, ze staan misschien 's morgens bij de koffie misschien gewoon met u te praten.