Matig roken geen probleem: prijs en gezondheid
De prijs van sigaretten is, zoals economen zeggen, inelastisch. Dit betekent dat een prijsverandering leidt tot een kleinere, maar tegengestelde verandering van de gevraagde hoeveelheid; een prijsstijging leidt dus tot een vermindering van de verkoop maar wel tot omzetstijging. Al in de jaren vijftig had de sigarettenindustrie uit onderzoek afgeleid dat de prijselasticiteit van sigaretten ongeveer -0,5 bedraagt. Anders gezegd een prijsverhoging van bijvoorbeeld 5% leidt tot een vermindering van de verkochte hoeveelheid met 2,5%.
Is dat erg? Misschien voor de consument die immers voor hetzelfde meer moet betalen. Maar niet voor de sigarettenindustrie (en ook niet voor de overheid), want er wordt in aantallen wel minder verkocht, maar de omzet stijgt! Rekent u even mee? De prijs van een pakje sigaretten wordt verhoogd van € 3,00 naar € 3,15 (=+5%). De elasticiteit is -0,5. Stel dat er eerst 1000 pakjes (à € 3,00) werden verkocht , dan worden er na de prijsverhoging nog maar 975 pakjes (à € 3,15) verkocht. De omzet was € 3000 en wordt € 3071,25. Tel uit je winst: ondanks prijsverhoging meer omzet!
O ja, gezondheid
In de al eerder genoemde campagne in 1954 kondigde de Amerikaanse tabaksindustrie
de oprichting aan van het Tobacco Industry Research Committee (TIRC, later
Council for Tobacoo Research [CTR]). Want zo werd gezegd, de tabaksindustrie
wilde onderzoek ondersteunen naar tabaksgebruik en gezondheid. In de jaren
die volgden bleek veel van het onderzoek slechts losjes met roken en gezondheid
te maken te hebben. In 1960 getuigde de voorzitter van TIRC dat 'het instituut
nooit onderzoek naar tabaksrook had gedaan, omdat het nooit bewezen was
dat het kankerverwekkend is'. Zoiets werd als zonde van de tijd (en het
geld) gezien.
In dezelfde 1954 campagne beweerde de tabaksindustrie dat 'zij nauw zou samenwerken met degenen wiens taak het is om de de openbare gezondheid te beschermen.' Ook stelde de tabaksindustrie 'dat zij een belang heeft bij de gezondheid van de mensen als een primaire verantwoordelijkheid die belangrijker is dan elke andere overweging in ons werk'. In werkelijkheid werd bijvoorbeeld de pogingen van de overheid om tot beperking van het tabaksgebruik te komen stelselmatig gedwarsboomd. Of zoals in 1972 in een intern memo werd gesteld: 'de strategie van de [tabaks]industrie bestaat al twintig jaar uit het zaaien van twijfel over de gezondheidskant van roken zonder het werkelijk te ontkennen.'
Dat was dus de aanpak. Het publiek geruststellen, verzekeren dat het veilig was om te roken en niet om mede te delen wat bekend was over de gevaren van het roken. En dit was al een strategie in het begin van de jaren vijftig. Het hoeft dan ook niet te verbazen in 1954 slechts 41% van de mensen bevestigend antwoordde op de vraag of het roken van sigaretten één van de oorzaken van longkanker was. In 1992 was dit percentage overigens gestegen naar 92%. De tabaksindustrie ging zelfs zo ver door te beweren dat rokers altijd op de hoogte geweest zijn van de gevaren van het roken van sigaretten. Daar valt wel wat op af te dingen, zeker in de jaren vijftig. Wel blijft het merkwaardig dat rokers, zo blijkt uit onderzoek, denken geen grotere kans op ziekten te lopen dan niet-rokers. Het zijn prettige, maar onjuiste gedachten, zo leren de statistieken. Ook leiden veel rokers aan de misvatting dat ze kunnen stoppen met roken als zich gezondheidsproblemen gaan voordoen. De werkelijkheid is dat de meeste rokers als er éénmaal lichamelijke klachten zijn (beginnend met hoesten, kortademigheid) gewoon doorroken.
Dit alles wijst er op dat, zoals eerder gezegd, het roken maar om één ding gaat: nicotine. De overheid die de tabaksindustrie verplichtingen heeft opgelegd voor mededelingen op de verpakking, meent nog steeds dat goedbedoelde aanwijzingen zullen helpen. Mogelijk zal een enkeling de goede raad opvolgen. De meesten zullen echter doorgaan, tot groot genoegen van de tabaksindustrie en haar aandeelhouders. Wie de huidige websites van de sigarettenfabrikanten bezoekt, kan slechts verbaasd zijn over het cynisme. De methodes zijn veranderd; het doel is hetzelfde gebleven.
Matig
roken geen probleem: even een paar feiten
De huidige verpakkingen van sigaretten in Nederland hebben een hoog Alice in Wonderland gehalte: 'eet mij niet!'. Op de andere zijde staat een waarschuwende tekst:'Roken brengt u en anderen rondom u ernstige schade toe'. Deze teksten zijn verplicht - er bestaan er een aantal verschillende van - en worden door rokers met enthousiasme verzameld.