Matig roken geen probleem: een andere waarheid
Zo lang er sigaretten verkocht worden, beweren de producenten dat roken niet schadelijk is voor de gezondheid. In ieder geval dat hun sigaretten beter, 'gezonder', zijn dan die van de concurrentie. Rond 1950 verschenen de eerste wetenschappelijke artikelen waarin werd aangetoond dat roken toch minder goed voor de gezondheid was dan werd beweerd. De tabaksindustrie reageerde in 1954 met het beroemde 'Frank Statement'. Een uitgekiende reclamecampagne waarin beweerd werd dat er geen overtuigend bewijs was aan te voeren over roken als een oorzaak van kanker. Men misbruikte hierbij de wetenschappelijke reserve dat er sterke aanwijzingen bestonden maar op dat moment nog geen direct bewijs. Toch was bij sommige onderzoekers in de tabaksindustrie zelf toen al bekend dat er wetenschappelijk een overtuigende relatie leek tussen zwaar en langdurig roken en het voorkomen van longkanker.
Begin jaren zestig wordt onomwonden in een intern document van een tabaksfabrikant opgemerkt dat er 'biologisch actieve materialen in tabaksrook zitten' die a) kanker veroorzaken, b) kanker bevorderen en c) giftig zijn. Toch blijft de tabaksindustrie volhouden dat er niets aan de hand is. In 1971 beweert de directeur van Philips Morris op de televisie glashard dat 'wij niet geloven dat sigaretten gevaarlijk zijn; dat accepteren wij niet'. Tot in de jaren negentig behield de tabaksindustrie haar officiële standpunt dat wetenschappers niet definitief hadden aangetoond dat rook of welke van de bestanddelen van sigarettenrook dan ook, ziekten bij de mens konden veroorzaken. Men ging in zijn cynisme zo ver dat nog in 1998 een senior wetenschappelijk medewerker van Reynolds in het openbaar durfde te beweren: 'Het is niet wetenschappelijk vastgesteld dat roken op zichzelf ziekte veroorzaakt'. En in hetzelfde jaar antwoordde de directeur van Philip Morris op de vraag of er ooit iemand was doodgegaan aan het roken van sigaretten: 'Ik weet niet of iemand doodgaat aan het roken van tabak; ik zou het niet weten'.
Een jaar later verkondigde de Philip Morris Tobacco Company dat 'er een overweldigende medische en wetenschappelijke consensus bestaat dat het roken van sigaretten longkanker, hartklachten, emfyseem en andere ernstige ziekten bij rokers kan veroorzaken'. Afgezien van het curieuze onderscheid tussen 'medisch 'en 'wetenschappelijk' is de formulering zodanig dat Philip Morris in feite een mededeling doet, maar niet dat het bedrijf het met deze uitspraak eens is. Wie de meest recente 'inzichten' van de tabaksindustrie wil leren kennen, doet er goed aan de websites van de verschillende firma's te bezoeken. Het is leerzaam.
'Lichte' sigaretten
Welbeschouwd gaat het bij het roken van sigaretten maar om één
ding: de levering van nicotine. Nicotine is verslavend, tabak bevat nicotine,
daarom worden sigaretten gerookt. Dus wie eenmaal begonnen is, zit er aan
vast en kost het grote moeite om er weer vanaf te komen. De rest is bijzaak,
hinderlijke bijzaak dat wel: de sigaret levert namelijk niet alleen het
zo begeerde nicotine, maar ook allerhande vervelende bijproducten. Het roken
van een sigaret is chemisch gezien niet anders als een onvolledige verbranding
en daar hoort nu eenmaal veel rommel bij: zaken als teer en andere halfverbrande
producten naast schadelijke bestanddelen als koolmonoxide en een heler reeks
metalen. Het zijn al deze in feite onnuttige bestanddelen die gezondheidsproblemen
veroorzaken.
Toen in de jaren vijftig de relatie tussen roken en gezondheidsklachten - en dan vooral kanker - zich begon af te tekenen, moedigden gezondheidsautoriteiten rokers aan om over te stappen op filtersigaretten en sigaretten met minder teer. Het gevolg was dat de sigarettenfabrikanten met een vloedgolf aan dergelijke sigaretten kwamen. In de reclamecampagnes speelden de fabrikanten in op de onrust gevoelens bij rokers. Filtersigaretten en sigaretten met een laag teer gehalte werden aangeprezen als 'gezonder' en als een alternatief voor stoppen met roken. Fantasierijke namen worden bedacht: Merit (reclameslogan: 'Science works!'), Fact ('I'am realistic. I only smoke Facts.'), Now ('There are many reasons to smoke Now'), True ('Considering all I'd heard, I decided to either quit or smoke true. I smoke True.').
Het maakte allemaal niets uit, het was een grote illusie. Het enige waar het om ging, en gaat, is de nicotine. Uit documenten van de sigarettenfabrikanten blijkt dat zij ook toen al hadden voorzien, hoe het rookgedrag zich zou ontwikkelen. De roker zou zijn rookgedrag aanpassen aan de benodigde hoeveelheid nicotine. Als dat meer sigaretten roken betekende, dan zouden de meeste rokers dat doen: licht of ultra licht of niet. Ook de verpakking bleek een effectief middel. Uit onderzoek bleek dat sigaretten met een rode verpakking geassocieerd werden met een sterke smaak. Groen stond voor koelte en menthol, terwijl wit de suggestie van een laag teer gehalte, gezond en veilig geeft. Het resultaat van dit alles was: sigaretten zouden gewoon verkocht blijven worden en rokers zouden gewoon dood blijven gaan aan sigaretten gerelateerde gezondheidsproblemen.
Matig
roken geen probleem: prijs en gezondheid