Borden en huisjes
Het Nederlandse landschap staat vol met objecten, voorwerpen, dingen waarvan niet altijd onmiddellijk duidelijk is waar het om gaat. Natuurlijk lantaarnpalen, verkeersborden, richtingwijzers en elektriciteitshuisjes herkent u direct. Maar wat te denken van al die andere kastjes, aanduidingen, paaltjes? Want, geloof het of niet, Nederland staat er vol mee; misschien wel te vol. Daar gaan we het over hebben in onze nieuwe serie 'Het gemeubileerde landschap'. We beperken ons hierbij tot zaken die een algemene, zo u wil openbare, functie hebben. Zodoende wordt het onderwerp nog enigszins ingeperkt.
Rode en blauwe bordjes
We beginnen een beetje gemakkelijk met de witte platte paaltjes die een
rood of blauw (of beide) plaatje dragen. Heeft u een dochter of zoon in
één van de beginklassen van de middelbare school (gehad)?
Dan kunt u het antwoord weten, want ook dit wordt tegenwoordig op de middelbare
school behandeld. Het zijn aanduidingen voor liggingen van aansluitpunten
op de waterleiding (blauw) of op leidingen voor de brandweer (rood). Naast
en onder het - teken staan getallen. Deze getallen geven afstanden aan:
de afstanden van het paaltje tot de betreffende aansluiting. Ook voor gasleidingen
bestaan dergelijke paaltjes. Deze zijn echter geel, maar werken verder volgens
het dezelfde principe.
Een electriciteitshuisje?
Een moeilijker geval treffen we aan op de andere foto. Op het eerste gezicht
lijkt het een elektriciteitshuisje. Bij beter kijken blijkt dat er op het
huisje (linksboven aan de voorkant vaag te zien) een plaatje zit. Het huisje
is eigendom van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in Bilthoven.
Navraag leerde dat het om een meetpunt voor luchtverontreiniging gaat. Dit
instituut onderhoudt zo'n zestig van dit soort meetpunten over geheel Nederland.
In deze huisjes staat apparatuur opgesteld die continu en automatisch de
luchtverontreiniging meet. Deze meetpunten spelen een rol bij het bewakingssysteem
voor smog, zeg maar een hoog niveau van luchtverontreiniging.
Informatie over smog
De informatie over het niveau van smog moet volgens Europese richtlijnen
voor alle inwoners toegankelijk zijn. Dit gebeurt in Nederland daarom via
Teletekst. Hier kan op de pagina 711 steeds het actuele smogniveau afgelezen
worden. Volgens het RIVM is vooral fijn stof een probleem. Fijn stof is
een vorm van luchtverontreiniging die bestaat uit heel kleine deeltjes.
Deze deeltjes zijn zo klein dat ze met het blote oog niet zichtbaar zijn.
Omdat ze zo klein zijn kunnen ze diep in de longen terecht komen en dat
kan gezondheidsschade opleveren. Bij de huidige niveau van fijn stof zouden
in Nederland jaarlijks zo'n 2000 mensen extra overlijden, zo hebben wetenschappers
berekend. Het structureel verbeteren van de luchtkwaliteit op dit punt is
vooral een Europese zaak, een zaak van lange adem en erg kostbaar. Toch
worden hiertoe heftige pogingen in het werk gesteld. Die 2000 doden blijken
echter grotendeels mensen in risicogroepen, bijvoorbeeld met een hoge leeftijd,
te zijn. Het is niet zo zeer dat deze mensen overlijden door de luchtverontreiniging
(zoals iemand plotseling kan overlijden door een auto ongeluk). Nee, de
levensduur wordt verkort door de luchtverontreiniging. We moeten hierbij
aan effect denken dat eerder in weken dan in jaren wordt gemeten.