Het zal geen gat in de bodem van de zee maken'
Majoor Bruining
In Voortschrijdende Inzichten nummer 1 van juli 2001 publiceerden wij voor het eerst het verhaal over de eerste atoombomproeven in de Stille Oceaan. Dit artikel vindt u ook grotendeels op onze website. In het artikel komt een majoor Bruining ter sprake die als Nederlandse vertegenwoordiger de proeven bijwoont. Wij hadden deze informatie uit de documentaire Radio Bikini van Robert Stone. Hierin wordt majoor Bruining opgevoerd, temidden van een groot aantal andere waarnemers. Wij wisten toen niets over deze majoor Bruining. Na een lange zoektocht weten we nu iets meer.
Het
draait waarschijnlijk om de Commissie voor Atoomenergie van de Verenigde
Naties. Deze commisie was op 14 juni 1946 ingesteld. Leden van de Veilgheidsraad
hadden vertegenwoordigers in de commissie. In 1946 was Nederland toevallig
(tijdelijk) lid van de Veiligheidsraad. De Nederlandse minister van Buitenlandse
Zaken, Mr. E. N. van Kleffens, zat daarom in de commissie. Zijn wetenschappelijk
adviseur en plaatsvervanger was de fysicus professor HA Kramers. De commissie
bestond uit een groot aantal subcommissies. Eén van die subcommissies
was het Scientific and Technological Committee. Hiervan was Kramers voorzitter.
Het doel van de Atomic Energy Commission (AEC) of the United Nations was:
'The commission shall provide with the utmost dispatch and inquire into
all phases of the problem and make such recommendations from time to time
with respect to them as it finds possible. In particular the Commission
shall make specific proposals:
(a) For extending between all nations the exchange of basic scientific information
for peaceful ends;
(b) For control of atomic energy to the extent necessary to ensure its use
only for peaceful ends;
(c) For the elimination from national armaments of atomic weapons and of
all other major weapons adaptable to mass destruction;
(d) For effective safeguards by way of inspection and other means to protect
complying States against the hazards of violations and evasions.'
In juli 1946 voerden de Amerikanen Operation Crossroads uit. De Amerikanen
nodigden hierbij vertegenwoordigers van de internationale gemeenschap uit.
Men koos hierbij voor mensen die betrokken waren bij het werk van de Commissie
voor Atoomenergie van de Verenigde Naties. En zo komt onze majoor Bruining
in beeld.
Kramers was in april 1946 namelijk ook betrokken geweest bij de oprichting
van het onderzoeksinstituut Fundamenteel Onderzoek van de Materie. Eén
van de anderen die daarbij aanwezig was, was de fysicus Dr H Bruining. Bruining
was op dat moment secretaris van de minister-president.
Hoe de relaties precies liggen is ons niet duidelijk geworden. Wel is duidelijk dat Bruining als militair werd uitgezonden om bij de proeven op Bikini Atoll aanweizg te zijn. Zijn militaire rang zou zijn positie en fucnctioneren ten goede komen. Maar Bruining was niet alleen. Tevens aanwezig was kapitien-ter-zee GB Salm, op dat moment hoofd van de Marine Intelligentie Dienst (MARID).
Majoor Bruining (geheel rechts) wordt als lid van een groep internationale
waarnemers bij Operation Crossroads voorgesteld aan de militaire leiding.