Voortschrijdende Inzichten

Verrassende onderwerpen | Nieuwe invalshoeken

Dossier 'Herinneringen aan de Koude Oorlog'
5. De IJssellinie

IJssellinieDe jaren van de Koude oorlog waren in Nederland, net zoals in andere delen van Europa, een angstige tijd. De officiële gedragslijn was dat er rekening gehouden moest worden met een vijand uit het oosten. De Nederlandse regering had niet voldoende geld om permanent grote hoeveelheden militairen aan de oostgrens te legeren. Daarom greep de Nederlandse overheid terug op een oud, maar nooit in de praktijk getest, recept: een waterlinie. Deze keer echter niet in Holland, maar meer naar het oosten.

Tussen Arnhem en Zwolle verrees de IJssellinie. Totale lengte 120 kilometer en op sommige plaatsen tot 10 kilometer diep. De aanleg van een uitvoerig stelsel van werken moest het mogelijk maken om in geval van nood een omvangrijk gebied rond te IJssel te inunderen. De hoop was dat deze inundaties bij een inval uit het oosten, lees een inval van het Rode leger, de vijand zouden tegenhouden of op zijn minst vertragen. De bondgenoten - lees de Engelsen - zouden dan mogelijk genoeg tijd hebben om te mobiliseren en Nederland met manschappen en materieel te hulp te komen. Het idee achter de IJssellinie was uitermate simpel. De Waal bij Nijmegen en de Nederrijn bij Arnhem zouden met drijvende caissons worden afgesloten. De caissons zouden daarna tot zinken worden gebracht. De gehele waterafvoer van Rijn en Waal zou dan via de IJssel moeten verlopen. Dit betekende een bijna 10x zo grote waterhoeveelheid als de rivier normaal te verwerken kreeg.

Het gevolg van de afsluiting zou natuurlijk zijn dat grote oppervlakken langs de Ijssel onder water zouden komen te staan. Het effect zou nog verder vergroot worden door op een aantal strategische plaatsen de dijken door te steken. Hoe men ooit heeft kunnen denken dat het zou werken, is een raadsel. De inlichtingendienst rekende er bijvoorbeeld mee dat ze een week (!)van te voren zou weten wanneer de inval zou plaatsvinden. Het volledig in stelling brengen van de IJssellinie zou ongeveer twee weken in beslag nemen. Cynisch detail is nog dat men er rekening mee hield dat er een loos alarm zou kunnen optreden. Een groot gebied zou dan voor niets onder water zijn gezet en met de mensen in het gebied was verder geen rekening gehouden. Tegenwoordig zouden we dat 'collateral damage' noemen.

 

 

Detail IJssellinie

Onderdeel van de IJssellinie. Foto © Stichting IJssellinie.

6. Meer voorlichting