Stripverhalen
Chemie
wil voor niet-chemici soms sterk tot de verbeelding spreken. Chemische begrippen
worden net zoals fysische verschijnselen vaak gebruikt om 'wetenschappelijk'
te doen. Vooral de auteurs van stripverhalen maken nogal eens gebruik van
chemische of fysische begrippen. Dat hierbij de nodige onzin wordt gedebiteerd
is niet van belang. De meeste lezers zal dit namelijk toch wel ontgaan,
zo redeneren de schrijvers blijkbaar. Het belangrijkste is dat een wetenschappelijke
indruk gewekt wordt. Een fraai chemisch voorbeeld is een gedeelte uit een
stripverhaal van Donald Duck uit 1959. Donald Duck heeft iets op zijn hoofd
gekregen. De schok heeft onvermoede eigenschappen bij Donald opgeroepen.
Donald is opeens een wetenschapper. Zo meldt hij: 'If I mix CHx and NH4
and I boil them in osmotic fog, I should get speckled nitrogen'. Eén van
de neefjes voegt daar nog, vrij overbodig, aan toe: “He's talking chemical
talk!' Het enige enigszins herkenbare is NH4 waarin we met de nodige welwillendheid
ammonium in zouden kunnen zien. Maar CHx? Osmotische mist en gespikkelde
stikstof? Zo gaat het nog door met gestoofde zwavel en het uiteindelijke
resultaat Duckmite, het krachtigste explosief 'ever cooked by man'.
Het
verhaal van Dr Solar uit december 1962 is ook opmerkelijk. Dr Solar heeft
als bijnaam Man of the Atom. Een nucleair ongeluk heeft Dr Solar veranderd
in een 'walking atomic pile'. Dat is dan wel fysica, maar ook op chemisch
gebied is Dr Solar tot heel wat in staat. Dr Solar is namelijk in staat
zich te veranderen in een elektrode en daarmee water te splitsen in 'its
two basics gases, hydrogen and oxygen.' Een chemicus kan het ook, maar die
heeft er dan wel twee elektrodes voor nodig. We gaan dan maar even voorbij
aan het opmerkelijke fysiologische verschijnsel dat Dr Solar vervolgens:
'Underwater, the electrical filed surrounding Solar creates a cocoon of
hydrogen and oxygen…'. Dr Solar blijkt dus in staat te leven in een atmosfeer
van twee delen waterstof en één deel zuurstof, want dat is
wat er ontstaat bij de ontleding van water. En laten we ook niet vergeten
dat het mengsel van waterstof en zuurstof uitermate explosief is.
In
het Nederlandse taalgebied gebruiken we avonturen van Oliver B Bommel van
Maarten Toonder als voorbeeld. Het is vooral professor Prlwytzkofsky die
voor de – incidentele - chemische inbreng zorgt. In het verhaal De Heldendaden
bestudeert Prlwytzkofsky, in dit verhaal omschreven als een fenomenoloog,
een luchtlaag van 'verdachter versmelting'. De afvalgassen van een fabriek
blijken de aanleiding tot het probleem dat voor veel overlast zorgt. Aan
het eind is het duidelijk hoe de zaak in elkaar steekt. Prlwytzkofsky meldt
daarover: 'Wat wij daar voor ons zien bestaat hoofdzakelijk uit monoxyden
van allerhand koolsoorten, vermengd met alkanolen en alcoholaten.'
De dwerg Kwetal zorgt in de verhalen soms voor de meer alchemistische inbreng.
In het verhaal De Liefdadiger spreekt Kwetal van 'gemalen grondloog
en uitgezocht witsel' als grondstoffen voor het vervaardigen van 'hoogzichtig
silikaat'. Met het laatste blijkt brillenglas bedoeld te worden. De grondstoffen
doen echter alchemistisch aan.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden. In het algemeen kan echter vastgesteld worden dat de schrijvers van stripverhalen niet veel moeite doen om chemische onderwerpen correct weer te geven. Belangrijkste doel lijkt te zijn om een wetenschappelijke omgeving te suggereren. Dat daarbij achteloos en soms foutief begrippen uit de chemie worden gebuikt is van ondergeschikt belang.