Fouten in de Europese regelgeving

Alle hieronder vermelde bevindingen hebben betrekking op de tabel onder punt 3 van document 2001/752 EG. We zijn, tenzij anders vermeld, uitgegaan van de Nederlandse versie van de beschikking. Om de verschillende versies aan te duiden zijn de officiële taalaanduidingen van de Europese Unie gebruikt: DA (Deens), DE (Duits), EL (Grieks), EN (Engels), ES (Spaans), FI (Fins), FR (Frans), IT (Italiaans), NL (Nederlands), PT (Portugees) en SV (Zweeds).

1. Formules die geen formules zijn

Met formule wordt in deze context uiteraard bedoeld chemische formule. In de derde kolom van de tabel in de beschikking komen echter een groot aantal 'formules' voor die feitelijk gewoon afkortingen zijn. We noemen: PM10, PM2.5, SPM (zwevende deeltjes), BS (zwarte rook), THC (totaal koolwaterstoffen), SA (sterk zuur), PM1, BaP (benzo[a]pyreen), VC (vinylchloride), PAN (peroxyacetylnitraat), N-dep. (natte depositie stikstof) en S-dep. (natte depositie zwavel). Hierop aansluitend zijn er nog wat vreemde gevallen. Sterk zuur heet SA in de versie van DA, DE, EL, EN, FI, PT en SV, maar AF in de versie van ES, FR en IT. Iets soortgelijks doet zich voor bij zwarte rook. Dit heet BS in de versie van DA, DE, EL, EN, FI, IT, PT en SV, maar opeens HM (humo negro) bij ES en FN (fuméé noire) bij FR. Kortom weinig consistent. En wat te denken van de zwevende deeltjes? SPM heet het in de meeste versies. Opnieuw wijkt FR af met PM (wat dan merkwaardig genoeg als naam meekrijgt 'particules en suspension (total)'. IT doet het hier opeens met PTS.

2. Fouten in formules

HC=CH. Deze stof, waaraan de naam ethyn wordt gegeven, wordt in alle elf versies fout vermeld. Het is daarmee de meest wijd verbreide fout. De correcte notatie moet natuurlijk zijn HCCH (dus met drie bindingsstreepjes). CHCH zou overigens ook mogen.
CH2C=CH-CH3. Deze stof wordt propeen genoemd. In de formule staat duidelijk een C teveel. Het moet dus zijn: CH2=CH-CH3. Deze fout staat in de volgende versies: DA, DE, EL, FR, IT, NL en PT,
C36H14. Ook een fraaie. Het gaat over hexaan, dus C6H14.
m,p-C6H4(CH3)3 en o-C6H4(CH3)3. De toevoegingen m, p en o zeggen iets over de plaatsing van groepen ten opzichte van elkaar in het betreffende molecuul. Daar is op zich niets mis mee, alleen worden deze voorvoegsels nooit in formules maar alleen in namen gebruikt.
MN. Dit is wel erg banaal. Om het metaal mangaan aan te duiden is in de EN, FI, FR en PT versies de 'formule' MN in plaats van Mn gebruikt.
C6H5-C2H3. Deze duikt op in de DA, DE, FI, FR, IT, en PT versies. Het blijkt te gaan om ethylbenzeen. Dus moet het zijn C6H5-C2H5.
C2H6. Een kleine slordigheid maar toch. Dit is de weergave voor ethaan in de EL, EN, ES, FR en PT versies. Juist was natuurlijk geweest C2H6.
PM25. Strikt genomen geen formule. En laten we maar hopen dat dit niet serieus bedoeld is met die 25. De bedoeling is natuurlijk PM2.5. Deze mooie fout vinden we merkwaardig genoeg alleen in een aantal zuidelijke landen: ES, IT en PT.

3. Inconsequent gebruik van naamgeving

Bij het lezen vraag je je af wat ze nu eigenlijk wilden in Brussel. Kijken we naar de Nederlandse versie dan zien een mengelmoes van triviale namen, oude systematische naamgeving (die dan soms ook nog verkeerd is gebruikt; zie onder) en een nieuwere systematische naamgeving. Enige logica valt er niet in te ontdekken. Zo vinden we formaldehyde als triviale naam, terwijl methanal goed had gekund. Daarnaast lezen we ethaan, propaan, maar dan opeens i-butaan: oude systematische naamgeving. Het is niet echt fout, maar doet wel antiek aan. Methylpropaan was in het laatste geval eleganter geweest. Zo krijgen we ook varianten als n-pentaan, n-octaan en iso-octaan. Dat laatste wordt dan weer verkeerd gebruikt (zie hieronder).

4. Het gebruik van een onjuist naamgevingssysteem

Wie dan per sé ouderwetse naamgeving wil gebruiken, moet het dan ook consequent doen. Dus voorvoegsels als n (voor normaal) en i (voor iso): het kan, maar doe het dan niet door elkaar. Dus niet n-octaan en dan daarnaast iso-octaan. Nee het is dan n-octaan en i-octaan. Of normaal octaan en iso octaan. Men schrikt er ook niet voor terug om in één en dezelfde tabel isobutaan en iso-octaan te gebruiken. Taalgebruik wordt hier verward met chemische afspraken over naamgeving. Ter zijde zij hierbij overigens opgemerkt dat al in het begin van de jaren zeventig het gebruik van dit type voorvoegsels voor de eenvoudige stoffen waar het hier over gaat, was afgeschaft zo blijkt uit het roemruchte Handbook of Chemistry of Physics, 52ste editie, 1971-1972.

5. Overige zaken

Er blijft nog een restcategorie over van allerhande klein vuil.
Zo vinden we de aanduiding C6H3-(CH3)3 voor 1,2,4-trimethylbenzeen gevolgd door C6H3(CH3)3 voor 1,2,3-trimethylbenzeen. Het verschil is subtiel, maar het is er. En waarom heet het in de NL versie butadieen-1,3, in de FI en SV versies 1,3-… (dus ervoor met een streepje) en in de overige versies …. 1,3 (dus erna maar zonder streepje? En dan ook nog m,p-xyleen; let op de komma! Hiermee wordt bedoeld m-xyleen en p-xyleen. Het is een niet ongebruikelijke samenvoeging. Dit gaat echter weer fout in de PT en SV versies, waar de komma een punt is geworden: m.p-xyleen.